20 Ağustos 2008 Çarşamba

SİYEZ BULGURU

Tatilden döndük ama iş güçten fırsat bulup, bir türlü sayfamı güncelleyemedim.
Verilecek pek çok tarif, yayınlanacak onlarca gezi resmi var ama bilgisayarın başına oturacak vakit yok.
Tatilimizi her yıl olduğu gibi memleketimiz Kastamonu'da geçirdik.
Çoğunun tarifini daha önce verdiğim yöresel yemekler yedik, birde çocukluğumdan beri adını sık sık duyduğum fakat karşılaşmadığım Kastamonu'ya özgü siyez bulguru ile ilk defa bu yıl tanıştım.
Öğrendiğim kadarıyla Siyez buğdayı 10 bin yıl önce ilk tarım köylerinde ekilen ilk buğday.
Ve artık bir tek Kastamonu'da yetişiyor.
3 haftalık tatil boyunca 3-4 sefer siyez bulguru pişirdim, bu buğdayı ekmeyi ihmal etmeyip, bugünlere kadar gelmesini sağlayan atalarımı rahmetle andım.
Ayrıca bu yıl İhsangazi'de 1. Sepetçioğlu ve Siyez Bulguru Festivali düzenlendi.
Bu adreste Sayın Mustafa Afacan Bey'in Siyez bulguru için yazdığı güzel yazıyı sizinle paylaşmak istiyorum.
Bu yazıda Siyez'in tarihinden, nasıl üretildiğine kadar pek çok ayrıntıyı bulabilirsiniz.
SİYEZ BULGURU
Antik Paphlagonia’nın onurlu kenti Kastamonu...
Tarihin her kıvrımında boyundan büyük işlere yeltenen Kastamonu...
Anadolu’nun kuzeyinde ismi kaybolmuş çoğu kavimin izine açılan kapı; Kastamonu...

Evet, Anadolu’nun tüm köy yolları gibi, bizim köylerimize yürüyen yollar da tozlu, terli ve yorgundur.
Uzun yolculukların molası çoğu zaman çam ağaçlarının arasından ansızın kendini ele veriveren köyler olur hep.
Önce kapı üstlerine sırtını vermiş 10 bin yaşında ki bukranyonlar selamlar konukları.
Sonrasında ise bir kâse soğuk yayık ayranınındır merhaba sırası.
Sırtınızı ahşap duvara asılı üzerliğin gölgesine yaslayıp, gözlerinizi hemen önünüzde uzanan tarlalara yatırdığınız o dakika sarı bir denizin içinde kaybolup gidiverirsiniz.
Yarı kırılgan sapları ile rüzgâra meydan okuyan bir siyez tarlasıdır size karşıda ki hayal denizinden göz kırpan dilber...

Siyez köylünün nazlı çocuğu, siyez buğdayın en meşakkatlisi, siyez; aslında insanlığın üvey çocuğu...
Arkeobotani ve biyomoleküler arkeoloji bilim dallarının tuttuğu ışık, siyez (triticum monococcum) ve gernik (triticum diococcum) buğdaylarının 10 bin yıl önce ilk tarım köylerinde ekilen “ilk” buğday olduklarını gösteriyor.
Yani; insan neolitik dönemin şafağı ile beraber göçerlikten yerleşik yaşama geçip, yiyeceğini “toplayıcılık” ve “avcılık” dışı uğraşlarla (da) sağlamaya başladığı ilk gün, hemen doğada hazır bulunan “yabani” buğdayı evcilleştirmeye başladı. Zamanla da neolitik dönemin devrimcileri olan kadınların hünerli ellerinde “siyez” ve “gernik” tarlaları doğan güne merhaba dedi.
Ama tabii insanla siyez / gernik arasında ki aşk uzun sürmedi.
Tanesinin küçük olması ve üstelik bu yetmezmiş gibi bir de bu küçük taneyi sıkıca saran bir kabuğun siyez / gernik tarımını güçleştiriyor olması hemen doğal seleksiyon mekanizmasını harekete geçirdi.
Öyle ya hayatta kalmak için yaşam şartlarına uyabilmek kadar, insanın yararına da uymak doğanın anayasasıydı.
Zamanla tarımda yetkinleşen insan emeği taneleri daha büyük, taneyi saran kabuğu olmayan, işlemesi kolay, verimi daha yüksek buğday türlerini bulmakta gecikmedi.
Günümüzde de yaygın olarak kullanılan makarnalık buğday (triticum durum) ve ekmeklik buğday (triticum aestivum) siyez ve gerniğin yerini aldı.
Zamanla çiftçiler bu iki yeni buğdayın tohumlarını her hasattan sonra ayırıp, yeni yıl yeniden ekerken, siyez / gernik tarihin tozlu raflarına kalkıverdi.

İşte siyezin hikâyesi böyle. Güzel başlayan, ama hüzünlü biten bir “Türk filmi”.
Kapı dışarı edilen bir “üvey” çocuk.
Günümüzde sadece Kastamonu’da tedavülde olan bir garip Anadolu'lu.
Gernik, Kastamonu’da da mutfağın dışına çıkmış olup günümüzde artık sadece hayvan yemi olarak kullanılmakta. Siyez ise şehrimizin yerel bulgur tüketiminin büyük oranını kapsamakta.

Üretimine gelince;
Köy kadınları hasattan sonra, önce siyezi kalburdan geçirirler.
Kalburlama işlemi ile siyez, taş, toprak gibi yabancı maddelerden ayrıştırılır.
Bulgur olamayacak özellikte ki buğday parçaları hayvan yiyeceği olarak ayrılır.
Daha sonra siyez odun ateşinde kazanda kaynatılır. Açık alana serilir, kurutulur.
Kurutulan buğday ahşaptan yapılmış sini içinde yeniden bir ayıklama işleminden geçer.
Sini içine az bulgur konur, iki elle sini sallanarak, daha önce ayrışmayan yabancı maddeler ayrılır.
Evde yapılan bu işlemden sonra buğday yarılmak üzere su değirmenine götürülür.
İlk aşamada değirmen taşlarının arası açılarak siyez kabuğundan çıkarılır.
Eleklenir, yeniden aynı işlem tekrarlanarak tüm tanelerin kabuklarından çıkması sağlanır.
İkinci aşamada değirmen taşları birbirlerine yaklaştırılır, siyez yeniden aynı işlemden geçirilir. İri taneler pilavlık, küçük taneler çorbalık olarak ayrılır.
Bulgurun beslenmemizde ki yeri ekonomik / sosyal açıdan baktığımızda çok önemlidir.
Öyle ya, pirincin bile varsıl sofralarının konuğu olduğu koskoca bir Ortadoğu coğrafyasının yegâne yoksul yemeğidir bulgur.

Kastamonu Mutfağı’nda siyez bulgurunun kullanımı çeşitlidir.
Çorbalık (ince taneli) siyezden; sade, sütlü, yoğurtlu, ayranlı, mercimekli çorbalar yapılır.
Pilavlık (kalın taneli) siyezden; sade, patatesli, taze fasulyeli, kuru fasulyeli, bezelyeli, domatesli, mercimekli, yoğurtlu, ısırganlı, ebegümeçli, mantarlı, pirinçli pilavlar yapılır.
Bu yemeklerden ekşili pilav en çok sevilenidir.
Mustafa AFACAN

SİYEZ BULGURUNDAN PİLAV;
Malzemeler;
2 bardak siyez bulguru,
Yarım bardak pilavlık pirinç,
2 yemek kaşığı tereyağ,
3 adet domates,
3 adet sivri biber,
1 adet kuru soğan,
Tuz.
TARİFİ;
Siyez bulgurunu ve pirinci ayıklayıp, ıslatın.
Tereyağını eritin, içine kabuğu soyulup küçük doğranmış soğan, domates ve biberi ekleyin.
Sebzeler kavrulunca iyice süzdüğünüz bulgur ve pirinci ilave edin.
Hepsini bir kavurduktan sonra üzerini biraz geçecek kadar su ilave edin, bulgur daha önce ıslandığı için fazla su çekmeyecektir.
Tuzunu ekleyip, kısık ateşte suyunu çekinceye kadar pişirin.
"Afiyet Olsun"

16 yorum:

  1. Adsız17:29

    ay ben bu pilavi alipta kacmazmiyim:))yaninda bir bardak ayran icmezmiyim:))))

    ellerine saglik canim harika gorunuyor

    www.yenitadlar.logcu.com

    YanıtlaSil
  2. MERHABA ÇOK DEĞİŞİK BİR BULGUR ÜLKEMİZDE NELER ÜRETİLİYOR AMA BİZLER HEPSİNİ BİLMİYORUZ ELLERİNE SAĞLIK SEVGİLER

    YanıtlaSil
  3. muhterem naber hayatım görüşemedik. ne güzel pilav olmuş bu bööle çok ilginç bir görünümü var senin elinde daha bi lezzetlenmişti. ha bide bişi sorcam.
    10 bin yıl önce dünya varmıydı kız:)))

    YanıtlaSil
  4. Pilav cok nefis görünüyor,ben alicaktim ama kacirdim ee bana bir tabak veririsin artik;)
    Eline saglik canim.

    sevgilerimle,serap.

    YanıtlaSil
  5. oo kimler gelmiş kimler:)hoşgeldinnn

    çok değişik bir bulgur türü.buralarda bulabilirmiyiz bundan bilmem..bu kadar emekten aşamalardan geçen bulgurun lezzetini düşünemiyorum..tabii nefis olur tabii leziz olur..ellerine sağlık cnm.bende yanına cacık alıyım:)


    sevgilerimle

    YanıtlaSil
  6. SEVGİLİ ARKADAŞIM ;GECEN SENE SEVGİLİ NASİBİM ARKADAŞIMIZIN BAŞLATTIĞI “İFTAR BEREKETİ ETKİNLİĞİ 2” Nİ BU SENEDE DEVAM ETTİYORUZ
    1-7 EYLÜL TARİHLERİNDE http://birdemliksohbet.blogspot.com 8-14 EYLÜL TARİHLERİNDE SEVGİLİ SELMA ABLAM (http://selmahlc.blogcu.com ) ADRESİNDE VE KALAN 15 GÜNLÜK DİLİMDE İSE SEVGİLİ NASİBİM ABLAM (http://porselendemlik.com ) ADRESİNDE YAPILACAKTIR KATILIMIZI BEKLİYORUM HAYIRLI BİR RAMAZAN GECİRMENİZ DİLEGİYLE …BİRDEMLİKSOHBET SEVİL
    ……………………………………………………………………………………………………………
    SEVGİLİ ARKADAŞLARIM;14.08.2008--14.09.2008 Tarihleri arasında EN GUZEL PASTA 2 YARIŞMAMIZ VAR http://birdemliksohbet.blogspot.com
    Yani BEN YAPACAĞIM SİZ SEVGİLİ ARKADAŞLARIMI VE KATILMAK İSTEYEN HERKESİ ETKİNLİĞİMİZE DAVET EDİYORUM!!!HEP BİRLİKTE ÇOK GÜZEL PASTA TARİFLERİ KAZANDIRMIŞ OLACAĞIZ. TARİFLERİNİZİ HAZIRLAYARAK.VE TARİFİNİZE "EN GUZEL PASTA YARIŞMASI 2" BAŞLIĞINI YAZARAK BANA MAİL ATMANIZI (birdemliksohbet@hotmail.com) VE 16 ,09,2008 TARİHİNDE SAYFANIZDA YAYINLAMANIZI RİCA EDİYORUM.BU YARIŞMADA BİRİNCİ OLAN ARKADAŞIMIZ 6-19 EKİM TARİHLERİNDE PORSELENDEMLİK ÇAY SAATİ ETKİNLİĞİNDE YANİ 27. Cİ EV SAHİBESİ OLARAK SEZONU AÇACAKTIR. SENİ VE BU YORUMU OKUYAN HERKESİ DAVET EDİYORUM
    ZİYARET EDİPTE BİZZAT DAVET EDEMEDİĞİM DOSTLARIM LÜTFEN BU YAZIYI NERDE OKURSANIZ SİZDE KATILIN EMİNİM
    BU ETKİNLİK SAYESİNDE BİR ÇOK ARKADAŞIMIZ OLUYOR MUTLAKA KATILIMIZI BEKLİYORUM.. ŞİMDİDEN KATILIMCI ARKADAŞLARIMA ÇOK TEŞEKKÜR EDİYORUM SELAM VE SEVGİLERİMLE......SEVİL

    YanıtlaSil
  7. Merhabalar hoş geldiniz...
    Biz de yeni döndük aslında buralara kadar gelmişken bir fırsat olurda denkleşiriz belki diyorduk, artık kısmet..
    Bizler gezimiz esnasında bazı blog dostları ile görüşme tanışma fırsatını yakaladık, hoş bir anı oldu...
    Anlatımınız ve tarifiniz bilgi yüklü, bu vesile ile bir şey daha öğrenmiş olduk...
    Ailecek selam ve sevgilerimizle...

    YanıtlaSil
  8. Canım hoşgeldin...Tatil güzel geçmiştir eminim..Fotoğrafları ve detayları fırsat olunca anlatırsın..
    Bulgur nefis gözüküyor,bende ilk kez duydum..Ellerine sağlık..

    Sevgiler..

    YanıtlaSil
  9. MD2914:40

    EN SON OKUDUĞUMDA 10 GÜN YOKUM DEMİŞTİNİZ BUGÜN AKLIMA GELDİ BAKMAK İSTEDİM GELMİŞTİR RESİMLER ÇEKMİŞTİR

    HOŞGELDİNİZ GÜLE GÜLE DİYECEĞİM MEMLEKETİMİZDEN

    SİYEZ BULGURUNU YEDİKTEN SONRA BİR KAÇ TABAK DAHA YERSİNİZ MÜKEMMEL BİR TADI VARDIR

    RESİMLERİNİZİDE MERAKLA BEKLİYORUM BGÜN ŞAPKA BAYRAMI KASTAMONUDA KUTLAMALAR VAR KEŞKE BURDA OLABİLSEYDİNİZ

    YanıtlaSil
  10. Siyez bulgurunu daha önce hic duymamistim.Cok hamarat bir komsum vardi kastamonlu ondada hic görmemistim.Ama harika görünüyor canim ellerine saglik.Sevgiyle kal.

    YanıtlaSil
  11. Adsız14:41

    ben de kastamonuluyum. siyaz bulgurunu yemeyeli seneler oldu. cok ozlemisim

    YanıtlaSil
  12. merhabalar..bende yenı bır sıyez bulguru kullanıcısı hemde yenı bır blogger sahıbesıyım. ellerınıze saglık ayrıca bende bır kastamonulu olarak sıyez bulgurunun tarıhını ogrenmıs olmak benı daha da cok mutlu ettı.Ben de dede tarafından kastamonu seydiler ılcesınden, hatta sabuncular koyundenım:)sızı tanıdıgıma ve bloglar arasında sızı bulduguma cok sevındım...sevgıler...bızım oranın deyımı ve sozuyle elınız kolunuz agrımasın:):):) gozde pasta

    YanıtlaSil
  13. merhabalar, cok güzel görünüyor.. ben bulguru arıyorum. nerede bulabilirim? nerelerde satılıyor? deminden beri internetten de araştırıyorum ama henüz net bir satış noktası bulamadım. Kasımpaşa'da Kastamonu pazarı varmış. Pazar günleri oraya gitmeyi palnlıyorum:)

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Merhaba,
      Siyez bulgurunu İstanbul'da İnebolu ve Kastamonu pazarlarından bulabilirsiniz.
      Geçen yıl Feshane'de düzenlenen Kastamonu Günlerinde de siyez bulgurunun satışı yapılıyordu.
      İnternetten satış yapan yerler var ama ben hiç o şekilde almadım, güvenli olup, olmadığını bilmiyorum.

      Sil
    2. Adsız10:35

      www.siyez.com.tr

      Sil
  14. Onbin yıldır genetiği bozulmamış kaç şeye sahipsiniz? İHSANGAZİ SİYEZ BULGURU Satış Ofisimiziden Ptt Kargo aracılığıyla ürünü alırken tahsilatlı sipariş verebilirsiniz.İrtibat Tel:05443921037

    YanıtlaSil

Yorum yazmak için;
Google hesabınız yoksa "Anonim" bölümünü işaretleyerek yorum yazabilirsiniz.
İsminizi yazmayı unutmayın!...